Go To Top

Ocena użytkowników: 5 / 5

Gwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywna
 

Dosyć często, szczególnie w okresie Świat Bożego Narodzenia spotykamy pogan którzy twierdzą że Boże Narodzenie nie jest świętem chrześcijańskim – 25 grudnia ustanowił Aurelian w 274 roku jako uroczystość ku czci Niezwyciężonego Słońca, a potwierdził Doklecjan (284- 305) dla czci Mitry. Na Soborze w Nicei Konstantyn usankcjonował święcenie Saturnalii (orgia pijaństwa i rozpusty) w dniach 17-24 grudnia z kulminacją 24 grudnia.



Zanim zmierzymy się z powyższymi twierdzeniami, trzeba sobie powiedzieć jedną rzecz:

Kościół nie twierdzi stanowczo, jakoby Jezus na pewno urodził się nocą 25 grudnia. Jest to przede wszystkim data symboliczna. Co nie zmienia faktu, iż jest ona jak najbardziej prawdopodobna.

Skąd się wzięła data Bożego Narodzenia u chrześcijan?
Kościół nie dogmatyzuje daty 25 grudnia ani nawet nie twierdzi, iż jest to faktyczna data narodzin Jezusa. Nie twierdzi także niczego przeciwnego – po prostu twierdzenie na temat daty narodzenia Jezusa nie jest częścią nauczania Kościoła. Niemniej data ta wydaje się najbardziej prawdopodobna z podawanych. W pierwotnym Kościele istniało silne przekonanie, iż dzień poczęcia Mesjasza jest tożsamy z dniem Jego śmierci. Ponieważ Jezus umarł (a więc i został poczęty) 25 marca, to znaczy że urodził się 9 miesięcy później, to jest 25 grudnia.
Oprócz powyższego przekonanie o 25 grudnia jako o dacie narodzenia Jezusa wynika z kilku źródeł: ze starych przekazów chrześcijańskich Oto najwcześniejsze informacje o święcie Bożego Narodzenia:

Liber pontificalis (księga papieży). Jest to pismo dokumentujące pontyfikaty poszczególnych papieży. W edycji z II wieku zawarta jest informacja, iż św. Telesfor (papież w latach 125- 138) wprowadził na pamiątkę Bożego Narodzenia Mszę Pasterską 24 grudnia. Wydał również zarządzenie, na mocy którego każdy kapłan mógł w czasie tego święta odprawić trzy Msze Święte (zwyczaj ten jest aktualny do dziś).

Datę 25 grudnia wymienił też żyjący w latach 120-186 Teofil z Antiochii żyjący na początku III wieku (zmarł w 240 roku).

Sekstus Juliusz Afrykańczyk napisał dzieło zatytułowane Kroniki Świata. Podał w nim, iż zwiastowanie miało miejsce 25 marca, zaś Boże Narodzenie – 25 grudnia. 

Święty Hipolit w Komentarzu do Księgi Daniela w 204 roku napisał: (…) pierwsze przyjście Pana naszego wcielonego, w którym narodził się w Betlejem miało miejsce ósmego dnia przed kalendami styczniowymi,w czwartym dniu (środa), w czterdziestym drugim roku panowania Augusta (…) .

Jak widać chrześcijanie znali 25 grudnia na długo przed ustanowieniem przez Doklecjana w tym dniu uroczystości Niezwyciężonego Słońca.

Z przekazów żydowskich:

„Babiloński Talmud” zachował dyskusję między dwoma rabinami z początku drugiego wieku, którzy zgadzają się co do samej idei, ale nie co do daty.
Rabin Eliezer mówi: W miesiącu Nisan świat został stworzony, w Nisan patriarchowie się urodzili, (…) i w Nisan będą zbawieni, gdy nadejdzie odpowiedni czas.
Rabin Joshua, z którym rabin Eliezer dyskutował, zgadzał się z samą ideą, ale uważał, że był (i będzie) to następny miesiąc, Tishri. Nie jest więc wcale dziwne, że i Kościół wierzył, że Zwiastowanie, a zatem i Wcielenie miało miejsce w tym samym dniu co Śmierć Pana Jezusa. Dodajmy, iż Żydzi wierzyli (i wierzą nadal), iż Mesjasz przyjdzie w noc sederową. Z chrześcijańskiej refleksji i odniesienia misji Jezusa do Wszechświata Przesilenie zimowe to czas, kiedy ciemność „przegrywa”, a „wygrywa” jasność, ciepło i życie – dni stają się coraz dłuższe Papież Benedykt XVI opisuje owo przekonanie, cytując świadectwa wczesnochrześcijańskie:

Święty Hieronim, na przykład, mówi w kazaniu bożonarodzeniowym: Nawet stworzenie przyznaje rację naszemu nauczaniu, kosmos świadczy o prawdzie słów naszych. Aż po ów dzień rosną dni ciemne, począwszy od dnia tego ciemność zmniejsza się (…). Światłości przybywa, noc ustępuje.

Święty Augustyn w czas Bożego Narodzenia naucza wiernych w Hipponie: Cieszmy się i my, bracia. Niech poganie wznoszą sobie radosne okrzyki: i tak ten dzień poświęcony jest nie przez widzialne słońce, lecz przez jego niewidzialnego Stwórcę. Ojcowie stale sięgają po odnoszące się do słońca słowa z Psalmu 19: »ono [słońce, tzn. Chrystus] wychodzi jak oblubieniec ze swojej komnaty. W tym psalmie, interpretowanym jako zapowiedź przyjścia Chrystusa, współbrzmiała także tajemnica Maryi. Pomiędzy tymi dwiema datami (25 marca i 25 grudnia) jest jeszcze święto poprzedzającego Jezusa św. Jana (24 czerwca), dzień przesilenia letniego. Związek tych dat okazuje się zatem liturgicznym i kosmicznym wyrazem słów Chrzciciela: 0).Potrzeba, by On wzrastał, a ja się umniejszał (J 3,3). Narodziny św. Jana przypadają na czas, kiedy dzień zaczyna się „umniejszać"; podobnie święto narodzin Jezusa oznacza nowy początek. Nie dają się już dzisiaj utrzymać dawne teorie głoszące, że obchody 25 grudnia przyjęły się w Rzymie w odpowiedzi na dawny kult Mitry lub kult Słońca Niezwyciężonego, popierany w III wieku przez cesarzy rzymskich, próbujących stworzyć nową religię państwową.  Z Pisma Świętego ta przesłanka opiera się na Ewangelii wg św. Łukasza.  Archanioł Gabriel, zwiastując Maryi, nadmienia, iż Elżbieta jest już w szóstym miesiącu ciąży: A oto również krewna Twoja, Elżbieta, poczęła w swej starości syna i jest już w szóstym miesiącu ta, którą miano za niepłodną (Łk 1,36). Również w innym miejscu czytamy: Potem żona jego [tj. Zachariasza – przyp. M.P.], Elżbieta, poczęła i kryła się [z tym] przez pięć miesięcy, mówiąc: Tak uczynił mi Pan wówczas, kiedy wejrzał łaskawie, by zdjąć ze mnie hańbę wśród ludzi. W szóstym miesiącu posłał Bóg anioła Gabriela do miasta w Galilei, zwanego Nazaret, do Dziewicy poślubionej mężowi imieniem Józef, z rodu Dawida; a Dziewicy było na imię Maryja (Łk 1,24-27). Jak widać, pomiędzy poczęciem św. Jana Chrzciciela i Jezusa minęło pół roku. o Poczęcie nastąpiło po powrocie Zachariasza ze służby świątynnej (Łk 1,23-24). Z tego samego źródła wiemy, że Zachariasz w służbie kapłańskiej należał do oddziału Abiasza (Łk 1,5). Pozostaje dojść, w jakim miesiącu pełnił służbę oddział Abiasza w roku narodzenia Jezusa. o W 1958 roku izraelski uczony Shemaryahu Talmon opublikował badania oparte na pergaminie 4 P 321 z Qumran, opisujące kalendarz służby świątynnej w Jerozolimie w czasach zbliżonych do I wieku. Wynika z nich, że zmiana Abiasza pełniła służbę na przełomie września i października (według naszej rachuby czasu). o Z powyższym korespondują prace Annie Jaubert i Shemarjahu Tamona z Uniwersytetu Hebrajskiego z 1953 roku. Badali oni kalendarz zawarty w Księdze Jubileuszów11 , odtwarzając porządek służby świątynnej. Ósmy oddział (Abiasza), w którym służył Zachariasz, miał pierwszą służbę w roku na przełomie maja i czerwca, zaś drugą – w ostatniej dekadzie września (służby trwały 1 tydzień)12 . o Wyniki badań wykazują pełną zgodność z tradycją bizantyjską, która karze obchodzić uroczystość „poczęcia św. Jana” w dniu 23 września. Reasumując: znając daty służby Zachariasza oraz wiedząc, iż Jan Chrzciciel począł się po zakończeniu takiej służby, zaś w chwili zwiastowania Maryi Elżbieta była w szóstym miesiącu ciąży, możemy powiedzieć, że Jezus urodził się 15 miesięcy po objawieniu Zachariasza. Tak więc dwie możliwe daty urodzin Jezusa to przełom sierpnia i września lub koniec grudnia.

Jest i druga możliwość. Otóż zastanawiająca jest wzmianka o tym, że „cały lud modlił się na zewnątrz w czasie kadzenia” (Łk 1,10). Sugerowałoby to jakieś święto. I rzeczywiście, w starotestamentowych przepisach dotyczących Dnia Przebłagania znajduje się polecenie (Kpł 16,17), aby nikt poza celebrującym kapłanem nie był obecny w Namiocie Spotkania (który został potem zastąpiony przez Świątynie Jerozolimską) w czasie obrzędu Przebłagania13 . Zachariasz pochodził z rodu Aarona, mógłby dokonywać obrzędu Przebłagania. Skąd możemy się dowiedzieć o jego pozycji wśród duchownych żydowskich? Znowu przychodzi na pomoc relacja nowotestamentowa połączona z przepisami starotestamentalnymi. Otóż Ewangelia według św. Łukasza stwierdza, iż Zachariasz i Elżbieta byli już posunięci w latach (Łk1,7). Podobnie w Łk 1,18 sam Zachariasz stwierdza ja jestem już stary i moja żona jest w podeszłym wieku. Przepisy liturgiczne, zawarte w Księdze Liczb 4,3 określały, że zdolni do służby są lewici od 30 do 50 roku życia. Po ukończeniu pięćdziesięciu lat są wolni od służby i nie będą jej dalej wykonywać (Lb 8,25). Jeśli zatem Zachariasz, będąc „posunięty w latach”, składał Ofiarę Przebłagania, musiał być kimś więcej – bowiem w 1Krn 23,13 czytamy, iż potomkowie Aarona byli „poświęceni na zawsze”. Jeśli ofiara, jaką składał w epizodzie opisanym w Ewangelii, była ofiarą w Dniu Przebłagania, możemy dość dokładnie określić datę tego zdarzenia. Szerzej obrzędy opisano w Kpł 16,29-32: Oto dla was ustawa wieczysta: Dziesiątego dnia siódmego miesiąca będziecie pościć. Nie będziecie wykonywać żadnej pracy, ani tubylec, ani przybysz, który osiedlił się wśród was. Bo tego dnia będzie za was dokonywane przebłaganie, aby oczyścić was od wszystkich grzechów. Przed Panem będziecie oczyszczeni. Będzie to dla was święty szabat odpoczynku. Będziecie w tym dniu pościć. Jest to ustawa wieczysta. Dokonywać obrzędu przebłagania będzie kapłan, który będzie namaszczony i wprowadzony w czynności kapłańskie na miejsce swego ojca. Włoży na siebie lniane szaty, szaty święte, i dokona obrzędu przebłagania nad Miejscem Najświętszym, dokona też przebłagania nad Namiotem Spotkania, ołtarzem, a także za kapłanów i za cały lud zgromadzenia. Będzie to dla was ustawa wieczysta, ażeby raz w roku dokonywano przebłagania za wszystkie grzechy Izraelitów. Uczyniono więc, jak Pan rozkazał Mojżeszowi. W Księdze Kapłańskiej 23,27a czytamy: Dziesiątego dnia siódmego miesiąca jest Dzień Przebłagania14 . Żydowski siódmy miesiąc to Tiszri, na przełomie września i października. Dziesiąty dzień Tiszri wypada na kilka dni przed końcem naszego września. Pół roku później począł się Jezus, a za dalsze dziewięć miesięcy – pod koniec grudnia – nastąpiło Boże Narodzenie.

Co do samego święta, to bezpośrednim impulsem do jego ustanowienia było powstanie bazyliki Narodzenia Pańskiego w Betlejem. Zbudowano ją, by uczcić Wcielenie Boga na Ziemi. Działo się to w 328 roku – i w tymże roku zaczęto obchodzić datę urodzenia Jezusa jako święto. W 335 roku praktyka ta dotarła z Nazaretu do Rzymu.

Wątpliwość: Skoro liturgicznie obchodzono Boże Narodzenie już w I połowie II wieku, dlaczego stało się ono oficjalnym świętem dopiero w IV wieku?

W odpowiedzi zacytuję o. Jacka Salija OP: (…) zwróciłbym uwagę raczej na to, że Kościół zaczął wprowadzać to święto aż tak wcześnie, niemal natychmiast po uzyskaniu wolności. W okresie prześladowań nie było warunków do ustanawiania świąt. Przecież naprawdę świąteczny charakter święto może uzyskać tylko tam, gdzie obchodzić je będzie przynajmniej znaczna część ludności. Na przykład we współczesnej Japonii -- nawet mimo to, że zarówno władze, jak ludność okazują chrześcijaństwu życzliwą neutralność -- Boże Narodzenie jest normalnym dniem pracy, a tamtejsi chrześcijanie mogą sobie organizować świętowanie jedynie w wymiarze prywatnym. Zatem wprowadzenie niemal natychmiast po ustaniu prześladowań nowego święta, nie mającego żadnych odpowiedników w tradycji starotestamentalnej, świadczy o tym, jak żywa musiała być świadomość ówczesnych chrześcijan, że tajemnica Wcielenia jest dla naszej wiary prawdą absolutnie fundamentalną .

Hipoteza akomodacyjna Na fali XIX i XX-wiecznego racjonalizmu, ahistorycznie wykluczającego religijne pobudki zachowań postaci historycznych, wysunięto szereg „hipotez akomodacyjnych”, na mocy których data Bożego Narodzenia miało być ustanowiona z różnych praktycznych powodów. Dziś na szczęście tego rodzaju hipotezy odchodzą do lamusa jako mało prawdopodobne, jednak wciąż są popularne wśród krytyków wczesnego chrześcijaństwa (zwłaszcza na poziomie publicystycznym). Dlatego zanim rozważymy poszczególne (zaprzeczające sobie nawzajem) wersje hipotezy akomodacyjnej, spróbujmy pomyśleć, czy gdyby była ona prawdziwa, byłoby to czymś niewłaściwym? W historii – także biblijnej – znajdujemy wiele podobnych przypadków, kiedy to zwyczaje czy opowieści z innego kręgu religijno-kulturowego były (po przekształceniu) wykorzystywane w służbie Boga Prawdziwego. Również dzisiaj korzystamy na przykład z obrączek ślubnych – które nie wywodzą się z chrześcijaństwa, ale bardzo dobrze ilustrują chrześcijański model małżeństwa. Również niektóre przypowieści mądrościowe innych ludów (jak np. podanie o potopie) bywają wykorzystane w Starym Testamencie (tyle że autorzy natchnieni podkładają pod nie znaczenie pomagające zrozumieć Boże Przesłanie Miłości). Znów odwołam się do o. Salija, który tak pisał o pojęciu „chrystianizacji święta pogańskiego”: Wydaje się (…), że pojęcie to -- tak zrozumiałe dla naszej mentalności -- było zupełnie obce chrześcijanom IV wieku. Oni raczej myśleli o odzyskaniu dla Chrystusa tego, co -- ich zdaniem – zostało Mu bezprawnie skradzione przez demony i wprowadzone do religii pogańskich. Bo czyż Chrystus nie jest Panem kosmosu? Przecież „wszystko przez Niego i dla Niego zostało stworzone, On jest przed wszystkim i wszystko w Nim ma istnienie” (Kol 1,16n). Czyż prorok Malachiasz (M 13,20) nie zapowiadał Go jako „Słońca sprawiedliwości”? Czyż Ewangelista (J 1,9) nie nazywa Go „Światłością prawdziwą, która oświeca każdego człowieka na ten świat przychodzącego”? Czyż starcowi Symeonowi (Łk 2,32) nie objawił się On jako „Światło na oświecenie narodów”? Czyż wreszcie On sam (J 8,12) nie mówił o sobie, że jest „Światłością świata i że kto idzie za Nim, nie będzie chodził w ciemności”? To przecież oczywiste -- myśleli zapewne ówcześni chrześcijanie -- że ten dzień, w którym sama natura zwraca nasze myśli ku zwycięstwu światła nad ciemnością, należy szczególnie do Chrystusa, który przyszedł do nas jako Światło, rozjaśniające ciemności ziemi (Iz 60,1-3) i wyzwalające ze śmierci duchowej (Ef 5,14). (...) Na uwagę zasługuje ponadto brak śladów jakiegokolwiek sprzeciwu wobec tego święta, kiedy było ono wprowadzane. Tak więc gdyby Boże Narodzenie było efektem akomodacji, polegającej na „przejęciu” pogańskiego święta i nadaniu mu chrześcijańskiego charakteru – nie byłoby w tym nic złego. Tak się już w historiizdarzało (np. uroczystość Wszystkich Świętych była w wiekach IV-IX obchodzona na progu lata. W 835 roku papież Jan XI przeniósł tę uroczystość na dzień 1 listopada, aby „przykryć” przypadające w tym dniu pogańskie święto i „ewangelizować” związane z nim zwyczaje). Jednak – jak postaram się wykazać – akurat data Bożego Narodzenia nie miała prawdopodobnie nic wspólnego z akomodacją. 1.2.1 Czy chrześcijanie przejęli rzymskie święto Niezwyciężonego Słońca? Powyższa teza jest dość popularna, jednak całkowicie zaprzeczają jej fakty. Hipotezę iż wybrano 25 grudnia na datę święcenia Bożego Narodzenia, aby „schrystianizować” pogańskie święto Niezwyciężonego Słońca, spopularyzował w 1950 roku Franz Dölger. Nie byłoby w tym nic zdrożnego, jednak teza taka nie wytrzymuje konfrontacji dat. Jak podałem w poprzednim rozdziale, świadectwa chrześcijańskie o 25 grudnia jako dacie narodzenia Chrystusa pochodzą z II i III wieku – zaś święto Niezwyciężonego Słońca zostało ustanowione przez cesarza Aureliana 16 dopiero pod koniec III wieku (w 274 roku). Inną sprawą jest, iż nawet w III wieku rzymska uroczystość Niezwyciężonego Słońca nie była ani największym, ani nawet specjalnie ważnym wśród pogańskich świąt. Gdyby faktycznie chrześcijanie chcieli „przebić” któreś ze świąt rzymskich, wybraliby zapewne jakieś ważniejsze. Znany polski badacz tego okresu, ks. Naumowicz, stwierdza: Jeśli się czyta pierwsze kazania na Boże Narodzenie, które powstały już po ustanowieniu święta, to widać, że kaznodzieje nigdy nie przestrzegają przed świętami pogańskimi, takimi jak święto słońca czy Mitry, bo one nie mają większego znaczenia. Natomiast boją się np. obchodów nowego roku, które były bardzo huczne. Natomiast 25 grudnia nie ma w świecie pogańskim tak wielkiej wymowy, żeby trzeba było zastąpić to święto jakimś świętem chrześcijańskim.

Przeczytaj całość: http://analizy.biz/opracowania/bozenarodzenie.pdf

 

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Odśwież

WIADOMOŚCI Z FORUM

POLUB NAS NA FACEBOOKU

STATYSTYKA:

Dzisiaj 176

Wczoraj 146

Przez ten tydzień 437

W tym miesiącu 1074

Razem 100605

Obecnie jest tutaj 18 gości i zero użytkowników.

 

 

Showcases

Background Image

Header Color

:

Content Color

: